Theo Tổ chức Y tế Thế giới, Glocom là một trong ba nguyên nhân gây mù lòa hàng đầu bên cạnh đục thủy tinh thể và tật khúc xạ trên quy mô toàn cầu. Ước tính 57.5 triệu người toàn thế giới bị ảnh hưởng bởi Glocom góc mở nguyên phát với tỉ lệ lưu hành toàn cầu của bệnh là 2.2%. Ít nhất một nửa số bệnh nhân Glocom không nhận biết được mình có bệnh. Ở một số nước đang phát triển, 90% bệnh nhân Glocom bị bỏ sót chẩn đoán.
Khám kiểm tra thị lực cho bệnh nhân tại Bệnh viện
Đa khoa tỉnh Cao Bằng.
Tại Việt Nam, theo kết
quả đánh giá nhanh về các bệnh gây mù có thể phòng tránh được năm 2015, Glocom
là nguyên nhân thứ ba gây mù sau Đục thủy tinh thể và các bệnh lý bán phần sau.
Cũng theo kết quả điều tra này, tỷ lệ mù hai mắt do Glocom ở người trên 50 tuổi
tại Việt Nam chiếm khoảng 6,5%
Bệnh Glocom là một bệnh
do sự tăng quá mức áp lực bên trong nhãn cầu dẫn đến tổn thương tiến triển dây
thần kinh thị giác của mắt. Mức độ tổn hại phụ thuộc vào nhãn áp và sức chịu đựng
của sợi thần kinh thị giác. Bệnh Glocom có 2 dạng: bệnh Glocom cấp tính hay còn
gọi là bệnh thiên đầu thống và bệnh Glocom mãn tính là dạng bệnh tiến
triển âm thầm. Những đối tượng có nguy cơ mắc bệnh Glocom bao gồm những người trên 40
tuổi, tuổi càng cao nguy cơ mắc bệnh càng tăng dần, người có người thân
cùng huyết thống bị bệnh Glocom, người bệnh có tiền sử dùng thuốc
corticoid kéo dài, người mắc bệnh toàn thân như: tiểu đường, tăng huyết áp, người
bị viễn thị nặng, người dễ xúc cảm hay âu lo…
Bệnh Glocom cấp tính
người bệnh có biểu hiện đau nhức mắt dữ dội, đau nửa đầu cùng bên, nhìn mờ
nhanh, có thể chỉ mờ như nhìn qua màn sương nhưng cũng có thể giảm thị lực trầm
trọng, nhìn có quầng xanh, đỏ như cầu vồng, mi mắt phù nề, mắt đỏ, buồn nôn hoặc
nôn, có thể có rối loạn tiêu hóa, không ăn được hoặc không ngủ được. Đây là dạng
bệnh cấp cứu nhãn khoa, phải nhập viện và điều trị tích cực để giữ thị lực. Bệnh
Glocom mãn tính là dạng bệnh diễn biến âm thầm với các dấu hiệu thoáng qua. Bệnh
nhân không cảm thấy đau nhức mắt, đôi khi chỉ thấy căng tức nhẹ, nhìn mờ như qua
màn sương rồi tự hết, khiến bệnh nhân không mấy để ý và dễ dàng bỏ qua, bệnh diễn
biến đến mất thị lực không hồi phục.
Các triệu chứng
thường gặp của bệnh
Bệnh glôcôm có 2 dạng: glôcôm góc
đóng và glôcôm góc mở. Bệnh glôcôm góc đóng thường có biểu hiện cơ năng rầm rộ
như: nhìn mờ, nhìn đèn có quầng xanh đỏ, đau nửa đầu cùng bên, nôn, buồn nôn, mắt
đỏ nhiều, sưng và chảy nhiều nước mắt. Tuy nhiên, bệnh glôcôm góc đóng cũng có
thể biểu hiện âm thầm gọi là glôcôm góc đóng mạn tính. Ngược lại với glôcôm góc
đóng, bệnh glôcôm góc mở thường biểu hiện rất âm thầm, mang tính mạn tính:
không đau nhức, không đỏ mắt, người bệnh thường chỉ tự nhận ra mình có bệnh khi
mắt đã nhìn mờ nhiều hoặc thị trường đã bị tổn hại nặng (co hẹp từ ngoại biên,
hoặc mất một vùng nhìn ở trung tâm).
Glôcôm là bệnh lý có
thể dẫn đến mất thị lực vĩnh viễn nếu không được điều trị kịp thời. Bệnh nhân
không thể tự nhận biết được bệnh. Để chẩn đoán cần được khám bởi bác sĩ chuyên
khoa mắt: bác sĩ sẽ xác định bệnh dựa trên đo nhãn áp (đo áp lực trong mắt), kiểm
tra thị trường và soi đáy mắt...
Tùy theo tình trạng bệnh,
các bác sĩ chuyên khoa sẽ có phương pháp điều trị thích hợp như dùng thuốc hạ
nhãn áp trong giai đoạn glôcôm sớm, laser hoặc phẫu thuật để kiểm soát nhãn áp,
nhằm ngăn chặn bệnh không tiếp tục gây tổn thương dây thần kinh thị giác, phòng
tránh mù lòa.
Để phòng bệnh cần thực hiện các biện pháp sau:
Glocom là một bệnh rất
nguy hiểm, tuy nhiên chúng ta có thể phòng tránh được mù lòa do bệnh Glocom bằng
các biện pháp như: phát hiện sớm, điều trị kịp thời, theo dõi thường xuyên, khi
thấy mắt có những biểu hiện bất thường cần phải đi khám ngay, khám mắt định kỳ
6 tháng một lần tại các cơ sở y tế có chuyên khoa Mắt.
Đối những người trên
40 tuổi phải thường xuyên đi khám mắt và đo nhãn áp. Những người đã mổ Glocom cần
được theo dõi thường xuyên và khám lại định kỳ để được bác sỹ nhãn khoa tư vấn,
theo dõi một quy trình chặt chẽ nhằm kiểm soát được diễn biến bệnh, hạn chế tối
đa tình trạng giảm thị lực của mắt. Một người trong gia đình bị bệnh Glocom thì
phải đo nhãn áp cho tất cả mọi người trên 25 tuổi có cùng huyết thống.
Người dân không được
lạm dụng thuốc có chứa corticoid nhất là những thuốc tra tại mắt vì có thể dẫn
đến mù loà do bị glôcôm, đục thể thuỷ tinh, loét giác mạc. Nếu phải điều
trị corticoid toàn thân trong một số bệnh lý khác cần phải được theo dõi chặt
chẽ nhãn áp để phát hiện kịp thời những biến chứng do thuốc gây ra.
Những người bị mắc bệnh
đái đường, bệnh cao huyết áp cần thiết được điều trị đúng để đường huyết hoặc
huyết áp ổn định ở mức bình thường, mặt khác phải được kiểm tra đáy mắt định kỳ
nhằm phát hiện tình trạng võng mạc thiếu máu do những bệnh này gây ra để
điều trị laser dự phòng Glocom tân mạch.
Ngọc
Anh